Datta Kshetras

अक्कलकोट, महाराष्ट्र

स्थान: सोलापूर जिल्हा | संबंध: श्री स्वामी समर्थ – श्री नृसिंह सरस्वतींचे पुनरागमन मानले जाते (समाधी १८७८)

कथा

भक्तांच्या श्रद्धेनुसार श्री नृसिंह सरस्वती कर्दळीवनात गुप्त झाल्यावर दीर्घकाळ समाधी अवस्थेत राहिले. त्यांच्याभोवती वारूळ वाढले. एका लाकूडतोड्याची कुऱ्हाड चुकून त्या वारुळावर पडली आणि आतून तेजस्वी योगी प्रकट झाले. तेच पुढे श्री स्वामी समर्थ म्हणून ओळखले गेले.

हिमालय, काशी आणि मंगळवेढा अशा अनेक ठिकाणी भ्रमण केल्यानंतर इ.स. १८५६ च्या सुमारास स्वामी अक्कलकोट येथे आले. ते चोळाप्पा या भक्ताच्या घरी राहिले आणि २२ वर्षे अक्कलकोटमध्ये असंख्य भक्तांचे उद्धार केले. एका भक्ताने त्यांना "आपण कोण?" असे विचारले, तेव्हा त्यांनी उत्तर दिले, "मी नृसिंहभान, कर्दळीवनातून आलो."

इ.स. १८७८ (चैत्र वद्य त्रयोदशी) रोजी त्यांनी वटवृक्षाखाली देह ठेवला. जाताना त्यांनी अभिवचन दिले, "हम गया नहीं, जिंदा है."

चोळाप्पा

अक्कलकोटमध्ये स्वामी चोळाप्पा या साध्या भक्ताच्या घरी राहिले. गरिबीतही चोळाप्पाने त्यांची निष्ठेने सेवा केली. स्वामी कधी रागावत, कधी परीक्षा घेत, तरीही त्याने सेवा सोडली नाही. आज स्वामींचा समाधी मठ त्याच घरी आहे.

बाळप्पा महाराज

बाळप्पा हे संसारी, सोनाराचा व्यवसाय करणारे गृहस्थ होते. ते स्वामींच्या दर्शनाला आले आणि तेथेच राहिले. स्वामींनी त्यांची अनेक प्रकारे कठोर परीक्षा घेतली. शेवटी स्वामींनी आपल्या पादुका आणि झोळी त्यांना दिली. बाळप्पांनी अक्कलकोटमध्ये गुरुमंदिर स्थापन केले आणि स्वामींची परंपरा पुढे चालवली.

कथा व शिकवण

महत्त्व

• "भिऊ नकोस, मी तुझ्या पाठीशी आहे" हे स्वामींचे वचन लाखो भक्तांचा आधार आहे.
• आजच्या काळातील सर्वांत लोकप्रिय दत्तक्षेत्रांपैकी एक. "श्री स्वामी समर्थ" हा जप घराघरात चालतो.
• स्वामींच्या शिष्यपरंपरेतून अनेक मठ उभे राहिले (उदा. बाळप्पा महाराज मठ, शंकर महाराज इ.).

दर्शनीय स्थळे

• वटवृक्ष मंदिर (स्वामींचे बसण्याचे स्थान)
• समाधी मठ (चोळाप्पा यांचे घर)
• गुरुमंदिर (बाळप्पा महाराज मठ)
• श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र