एकमुखी दत्त मंदिर, अहिल्यानगर, महाराष्ट्र
स्थान: डांगे गल्ली, माणिक चौक, नालेगाव, अहिल्यानगर (अहमदनगर) | संबंध: थोर तपस्वी राजाराम महाराज धर्माधिकारी (समाधी १८४०)
कथा
१९ व्या शतकाच्या सुरुवातीला अहिल्यानगरात राजाराम महाराज धर्माधिकारी हे अत्यंत आध्यात्मिक आणि तपस्वी पुरुष होऊन गेले. त्यांनी आपल्या अंतर्ज्ञानाने दुर्मिळ एकमुखी दत्त मूर्तीचा शोध लावला आणि तिची या मंदिरात स्थापना केली. बहुतेक मंदिरांमध्ये दत्तांची तीन मुखी (ब्रह्मा-विष्णू-महेश) मूर्ती असते, म्हणून एकमुखी दत्त मूर्ती विशेष दुर्मिळ मानली जाते.
महाराजांच्या साधनेची प्रचिती अशी होती की त्यांनी मनात इच्छा करताच गाय त्यांच्याजवळ येत असे. इ.स. १८०० ते १८४० या काळात त्यांच्या आध्यात्मिकतेचा अहिल्यानगर शहरावर खोल प्रभाव पडला. इ.स. १८४० मध्ये त्यांनी याच मंदिरात समाधी घेतली.
महत्त्व
- सुमारे २४० वर्षे जुने मंदिर, शहरातील पवित्र श्रद्धास्थान.
- दुर्मिळ एकमुखी दत्त मूर्ती.
- राजाराम महाराजांचे समाधीस्थान.
- गाभाऱ्यात सुमारे २०० वर्षे जुने कोरीव सागवानी खांब आहेत.
कथा व शिकवण
| कथा | शिकवण |
|---|---|
| राजाराम महाराजांनी अंतर्ज्ञानाने दुर्मिळ एकमुखी दत्तमूर्ती शोधून स्थापन केली | साधनेतून आलेली अंतर्दृष्टी मार्ग दाखवते. एकमुखी दत्त म्हणजे त्रिमूर्ती एकाच तत्त्वात, म्हणजे एकाग्र भक्ती. |
| महाराजांनी मनात इच्छा करताच गाय त्यांच्याजवळ येत असे | निर्मळ मनाशी प्राणीही जोडले जातात. करुणा आणि शांती शब्दांपलीकडे पोहोचते. |
| १८०० ते १८४० या काळात त्यांनी अहिल्यानगरला आध्यात्मिक दिशा दिली | एका व्यक्तीची साधना संपूर्ण शहराचे वातावरण बदलू शकते. |
| त्यांनी याच मंदिरात समाधी घेतली | संतांचे चैतन्य स्थानात राहते. म्हणूनच मंदिर फक्त वास्तू नसून जिवंत श्रद्धास्थान आहे. |
| २०० वर्षे जुने कोरीव सागवानी खांब आजही उभे आहेत | श्रद्धेने केलेले काम पिढ्यान्पिढ्या टिकते. |
दर्शन
- दर्शन वेळ: सकाळी ७:०० ते रात्री ९:००
- आरती: दररोज सकाळी ९:०० आणि दर गुरुवारी रात्री ८:००
सविस्तर माहिती: Ekmukhi Datta Mandir.md | एकमुखी रूपाचे महत्त्व: Ekmukhi Datta Mahatva.md