माणगाव, महाराष्ट्र
ॐचित्र जल्द ही
▶वीडियो जल्द ही
स्थान: कुडाळ तालुका, सिंधुदुर्ग जिल्हा (कोकण) | संबंध: श्री वासुदेवानंद सरस्वती (टेंबे स्वामी) यांचे जन्मस्थान (इ.स. १८५४)
कथा
वासुदेव गणेश टेंबे यांचा जन्म माणगाव येथे झाला. ते लहानपणापासून वेदाध्ययन, कर्मकांड आणि कडक आचारधर्मात निष्णात होते. नृसिंहवाडी येथे दत्तप्रभूंनी त्यांना साक्षात्कार दिला, असे मानले जाते. दत्ताज्ञेने त्यांनी माणगाव येथे दत्तमंदिर उभारले आणि काही वर्षे तेथेच उपासना केली.
पत्नीच्या निधनानंतर इ.स. १८९१ मध्ये त्यांनी संन्यास घेतला आणि ते श्री वासुदेवानंद सरस्वती झाले. त्यानंतर उर्वरित आयुष्य त्यांनी पायी भ्रमण करत घालवले आणि प्रत्येक वर्षी वेगळ्या ठिकाणी चातुर्मास केला.
महत्त्व
- आधुनिक काळातील दत्तसंप्रदायाचे पुनरुज्जीवक. त्यांनी लुप्त होत चाललेल्या दत्तस्थानांचा पुन्हा शोध घेतला आणि त्यांचे महत्त्व पुढे आणले.
- त्यांनी विपुल दत्तसाहित्य लिहिले: गुरुचरित्राचे संस्कृत रूपांतर (द्विसाहस्री), श्री दत्त माहात्म्य आणि करुणात्रिपदी ("शांत हो श्रीगुरुदत्ता...").
- भारतभर दत्तमंदिरे आणि उपासना परंपरा त्यांच्या प्रेरणेने उभ्या राहिल्या, उदाहरणार्थ कारंजा येथील गुरुमंदिर.
कथा व शिकवण
| कथा | शिकवण |
|---|---|
| नृसिंहवाडीत दत्तसाक्षात्कार आणि दत्ताज्ञेने माणगावात मंदिर उभारले | मिळालेली कृपा स्वतःपुरती न ठेवता समाजासाठी वापरावी. |
| पत्नीनिधनानंतर संन्यास घेऊन आयुष्यभर पायी भ्रमण केले | दुःखाला वैराग्य आणि सेवेत रूपांतरित करता येते. |
| कडक आचार पाळत, कोणाकडून काही न घेता, विपुल दत्तसाहित्य लिहिले | आचार आणि ज्ञान दोन्ही हवेत. शिस्तबद्ध जीवनातूनच टिकाऊ कार्य उभे राहते. |
| लुप्त दत्तस्थानांचा शोध घेऊन ती पुन्हा प्रकाशात आणली | वारसा जपणे हे कर्तव्य. परंपरा विस्मृतीत जाऊ नये म्हणून कोणीतरी पुढाकार घ्यावा लागतो. |
दर्शनीय स्थळे
- माणगाव दत्त मंदिर
- टेंबे स्वामी जन्मस्थान