दत्तक्षेत्रे

पीठापूर (पिठापुरम), आंध्र प्रदेश

स्थान: काकीनाडा जिल्हा, आंध्र प्रदेश | संबंध: श्रीपाद श्रीवल्लभ – दत्तात्रेयांचा पहिला कलियुगी अवतार

कथा

पीठापूर गावात आपळराज आणि सुमता हे सात्त्विक ब्राह्मण दांपत्य राहत होते. एका श्राद्धाच्या दिवशी पितरांच्या भोजनापूर्वीच दारात एक अतिथी भिक्षेला आला. शास्त्रानुसार ब्राह्मणभोजनाआधी भिक्षा देणे निषिद्ध असूनही सुमतेने "अतिथी देवो भव" मानून त्याला भिक्षा दिली.

तो अतिथी म्हणजे प्रत्यक्ष दत्तात्रेय. प्रसन्न होऊन त्यांनी वर मागायला सांगितले. सुमतेची मुले अंध-पंगू होती, म्हणून तिने "तुमच्यासारखा ज्ञानी पुत्र हवा" असा वर मागितला. दत्तप्रभूंनी स्वतःच तिच्या पोटी जन्म घेतला. तेच श्रीपाद श्रीवल्लभ.

सोळाव्या वर्षी आईवडिलांनी विवाहाचा विचार केला, तेव्हा श्रीपादांनी आपल्या भावांना दृष्टी आणि चालण्याची शक्ती दिली, आईला समाधान दिले आणि संन्यास घेऊन उत्तरेकडे तीर्थयात्रेला निघाले. (गुरुचरित्र अध्याय ५)

महत्त्व

• दत्तसंप्रदायाचे आद्यक्षेत्र: कलियुगातील पहिल्या दत्तावताराचे जन्मस्थान.
• श्राद्धदिनी अतिथीसेवेच्या या कथेमुळे अतिथी सत्काराचे महत्त्व अधोरेखित होते.
• पीठापूर पादगया म्हणूनही प्रसिद्ध आहे (गयासुराचे पाय येथे आहेत). त्यामुळे येथे पितृकर्मांना विशेष महत्त्व आहे.

कथा व शिकवण

दर्शनीय स्थळे

• श्रीपाद श्रीवल्लभ महासंस्थान (जन्मस्थान)
• कुक्कुटेश्वर मंदिर व स्वयंभू दत्त
• पादगया सरोवर
• पुरुहुतिका देवी (अष्टादश शक्तिपीठांपैकी एक)