दत्तक्षेत्रे

कुरवपूर (कुरुगड्डी), कर्नाटक

स्थान: रायचूर जिल्हा, कर्नाटक (तेलंगणा सीमेवर, कृष्णा नदीतील बेट) | संबंध: श्रीपाद श्रीवल्लभ यांची तपोभूमी व गुप्त होण्याचे स्थान

कथा

रजकाला राजपदाचा वर (अ. ९)

श्रीपादांचा एक भक्त रजक (धोबी) रोज कृष्णेत कपडे धुतल्यावर श्रीपादांना नमस्कार करी. एक दिवस नदीतून जाणाऱ्या राजाचा थाटमाट पाहून त्याच्या मनात राजसुखाची इच्छा आली. अंतर्ज्ञानी श्रीपादांनी ते ओळखले आणि "पुढील जन्मी तू राजा होशील, तेव्हा मी तुला पुन्हा भेटेन" असा वर दिला. तोच पुढे बिदरचा बादशहा झाला (अ. ५०).

वल्लभेश ब्राह्मणाचे पुनर्जीवन (अ. १०)

वल्लभेश ब्राह्मणाने "व्यापारात लाभ झाला तर कुरवपूरला ब्राह्मणभोजन घालीन" असा नवस केला होता. नवस फेडायला पैसे घेऊन जाताना वाटेत चोरांनी साथीदार बनून त्याचा गळा कापला. मरताना त्याने श्रीपादांचे स्मरण केले. श्रीपाद त्रिशूलधारी रूपात प्रकट झाले आणि त्यांनी चोरांचा नाश केला. पश्चात्ताप करणाऱ्या एका चोराला त्यांनी सोडले आणि वल्लभेशाला जिवंत केले.

अंबिका व मंदबुद्धी पुत्र (अ. ८)

कुरवपूरला अंबिका नावाची विधवा ब्राह्मणी भिक्षा मागून आपल्या मंदबुद्धी मुलाला वाढवत होती. लोकांच्या टोमण्यांनी खचून ती मुलासह कृष्णेत जीव द्यायला निघाली. श्रीपादांनी तिला थांबवले आणि शनिप्रदोष व्रत सांगितले (उज्जयिनीचा राजा चंद्रसेन आणि गोपबालकाच्या शिवपूजेची कथा सांगून). व्रताच्या प्रभावाने मुलगा विद्वान झाला, आणि पुढील जन्मी अंबिकेच्या पोटी श्रीपाद श्री नृसिंह सरस्वती म्हणून जन्मले.

कथा व शिकवण

महत्त्व

• श्रीपाद श्रीवल्लभ येथे कृष्णेच्या प्रवाहात गुप्त झाले आणि आजही सूक्ष्म रूपात येथे वास करतात, अशी श्रद्धा आहे.
• "स्मरण करताच गुरु धावून येतात" या भक्तश्रद्धेचे हे मूळ स्थान आहे.
• येथे बेटावर नावेने जाऊन दर्शन घ्यावे लागते. एकांत असल्याने हे स्थान तपश्चर्येसाठी अनुकूल आहे.

दर्शनीय स्थळे

• श्रीपाद श्रीवल्लभ पादुका मंदिर
• श्रीपादांची ध्यानगुहा
• कृष्णा नदीचा परिसर