श्रीशैल व कर्दळीवन, आंध्र प्रदेश
स्थान: नंदयाल (पूर्वीचा कर्नूल) जिल्हा, नल्लमला जंगल, कृष्णातीरी | संबंध: श्री नृसिंह सरस्वतींचे निजगमन (अ. ५१); तंतुकाची यात्रा (अ. ४३)
कथा
विणकर तंतुकाला क्षणात दर्शन (अ. ४३)
शिवरात्रीला गाणगापूरचे सगळे लोक श्रीशैल यात्रेला गेले. विणकर भक्त तंतुक मात्र "माझे मल्लिकार्जुन तर श्रीगुरूच आहेत" म्हणून सेवेसाठी गाणगापुरातच राहिला. श्रीगुरूंनी त्याला डोळे मिटायला सांगितले आणि क्षणार्धात श्रीशैलावर नेले. पाताळगंगेत स्नान आणि मल्लिकार्जुनाचे दर्शन करून तो क्षणात परत आला. यात्रेहून परतलेल्या गावकऱ्यांनी तो तिथे दिसल्याची साक्ष दिली.
श्रीगुरूंचे निजगमन (अ. ५१)
प्रसिद्धी फार वाढल्याने श्रीगुरूंनी गुप्त होण्याचे ठरवले आणि श्रीशैल यात्रेच्या निमित्ताने ते शिष्यांसह येथे आले. पाताळगंगेत शिष्यांनी पुष्पांचे आसन तयार केले. त्यावर बसून श्रीगुरू प्रवाहात दिसेनासे झाले आणि कर्दळीवनात गेले. नंतर नावाड्यांनी श्रीगुरू पलीकडे जाताना दिसल्याचे सांगितले, आणि शिष्यांना प्रसाद म्हणून शेवंतीची फुले मिळाली. "मी गाणगापुरात सदैव आहे" हे अभिवचन त्यांनी दिले.
महत्त्व
- मल्लिकार्जुन ज्योतिर्लिंग आणि भ्रमरांबा शक्तिपीठ येथे एकत्र आहेत.
- श्री नृसिंह सरस्वतींच्या अवतार-समाप्तीचे स्थान.
- कर्दळीवनात दीर्घ तपश्चर्येनंतर श्रीगुरू श्री स्वामी समर्थ रूपात प्रकट झाले, अशी भक्तांची श्रद्धा आहे.
- कर्दळीवन परिक्रमा ही खडतर पण पुण्यदायी दत्तयात्रा मानली जाते.
कथा व शिकवण
| कथा | शिकवण |
|---|---|
| तंतुक यात्रेला न जाता गुरुसेवेत राहिला, तरी त्याला श्रीशैल दर्शन मिळाले (अ. ४३) | लोक काय म्हणतील याची पर्वा न करता आपली निष्ठा जपावी. खरे पुण्य बाह्य प्रवासात नव्हे, अंतःकरणातील भावात आहे. |
| पुष्पासनावर बसून श्रीगुरू कर्दळीवनात गेले आणि शिष्यांना फुले प्रसाद म्हणून दिली (अ. ५१) | अवतार संपतो, कृपा संपत नाही. गुरुवियोगात शोक करण्यापेक्षा त्यांची शिकवण जगणे हीच खरी भक्ती. |
| प्रसिद्धी वाढल्यावर श्रीगुरू गुप्त झाले | मोठेपणा मिरवू नये. कार्य पूर्ण झाले की नम्रपणे मागे हटणे हे संतलक्षण आहे. |
दर्शनीय स्थळे
- मल्लिकार्जुन मंदिर, भ्रमरांबा देवी
- पाताळगंगा (कृष्णा नदी)
- कर्दळीवन (वनविभागाच्या परवानगीने परिक्रमा)