दत्तक्षेत्रे

माणिकनगर (हुमनाबाद), कर्नाटक

स्थान: हुमनाबाद तालुका, बीदर जिल्हा | संबंध: श्री माणिकप्रभू – दत्तावतार म्हणून मानले जाणारे संत (इ.स. १८१७–१८६५)

कथा

श्री माणिकप्रभूंचा जन्म बसवकल्याणजवळील लाडवंती गावी झाला. लहानपणापासून ते विरक्त होते. ते अरण्यात भ्रमण करत आणि त्यांच्याभोवती चमत्कारांच्या कथा घडत. भक्त त्यांना श्रीदत्तात्रेयांचा अवतार मानू लागले.

त्यांनी गुरुगंगा आणि विरजा नद्यांच्या संगमावर माणिकनगर वसवले. तेथे हिंदू, मुस्लिम, लिंगायत, जैन असे सर्व धर्मांचे लोक दर्शनाला येत. सर्वांना समान मानणारा "सकलमत संप्रदाय" त्यांनी स्थापन केला. "सर्व मते एकाच परमात्म्याकडे जातात" ही त्यांची शिकवण होती.

इ.स. १८६५ मध्ये त्यांनी माणिकनगर येथे संजीवन समाधी घेतली.

महत्त्व

• दत्तसंप्रदायातील सर्वधर्मसमभावाचे केंद्र.
• दत्तजयंती महोत्सव येथे मोठ्या प्रमाणात साजरा होतो.
• माणिकप्रभूंची परंपरा आजही पीठाधिपतींमार्फत चालू आहे. संगीत, भजन आणि अन्नदान ही येथील वैशिष्ट्ये आहेत.

कथा व शिकवण

दर्शनीय स्थळे

• श्री माणिकप्रभू समाधी मंदिर
• गुरुगंगा-विरजा संगम