कारंजा (लाड), महाराष्ट्र
स्थान: वाशिम जिल्हा, विदर्भ | संबंध: श्री नृसिंह सरस्वती (दुसरा दत्तावतार) यांचे जन्मस्थान
कथा
पूर्वजन्मी एक ब्राह्मणी आपल्या मंदबुद्धी मुलासह आत्महत्या करायला निघाली होती. श्रीपाद श्रीवल्लभांनी तिला शनिप्रदोष व्रत सांगितले आणि "पुढील जन्मी तुझ्या पोटी जन्म घेईन" असा वर दिला (अ. ८). तीच पुढे कारंज्याची अंबा भवानी झाली.
कारंजा येथे माधव आणि अंबा यांच्या पोटी पुत्र जन्मला आणि त्याचे नाव नरहरी ठेवले. बाळ जन्मताच "ॐ" उच्चारू लागले, पण सात वर्षे ते "ॐ"शिवाय दुसरे काहीच बोलले नाही, त्यामुळे आईवडिलांना चिंता वाटू लागली. मुंजीच्या वेळी गायत्री मंत्र मिळताच नरहरी चारही वेद अस्खलित म्हणू लागले आणि सर्व विद्वान थक्क झाले.
नंतर नरहरींनी संन्यासाची इच्छा व्यक्त केली. आई दुःखी झाली, म्हणून त्यांनी तिला "तुला आणखी पुत्र होतील" असा वर दिला आणि तिला पूर्वजन्माचे स्मरण करून दिले. मग ते काशीकडे निघाले (अ. ११–१२).
महत्त्व
- श्री नृसिंह सरस्वतींचे जन्मस्थान, म्हणजेच गुरुचरित्रातील मुख्य कथेचे उगमस्थान.
- संन्यासानंतर श्रीगुरू आईवडिलांच्या भेटीसाठी पुन्हा कारंज्याला आले.
- येथील गुरुमंदिर टेंबे स्वामींच्या (श्री वासुदेवानंद सरस्वती) प्रेरणेने उभे राहिले.
कथा व शिकवण
| कथा | शिकवण |
|---|---|
| पूर्वजन्मीच्या शनिप्रदोष व्रताचे फळ म्हणून अंबेच्या पोटी अवतार झाला (अ. ८, अ. ११) | सत्कर्म वाया जात नाही. एका जन्मातील निष्ठेचे फळ पुढील जन्मीही मिळते. |
| बाळ सात वर्षे फक्त "ॐ" बोलले, आणि मुंज होताच चारही वेद म्हणू लागले (अ. ११) | योग्य वेळेची वाट पाहावी. संस्कार झाल्यावरच ज्ञान प्रकट होते. मुलांची तुलना करून घाई करू नये. |
| आईची संमती घेऊनच संन्यास, तिला आणखी पुत्रांचा वर (अ. १२) | मातृऋण मोठे. वैराग्य घेतानाही आईवडिलांचा मान आणि समाधान जपावे. |
दर्शनीय स्थळे
- श्री नृसिंह सरस्वती जन्मस्थान, गुरुमंदिर
- श्रीगुरूंच्या पादुका