Datta Kshetras

औदुंबर, महाराष्ट्र

स्थान: सांगली जिल्हा (भिलवडीजवळ, कृष्णातीरी) | संबंध: श्री नृसिंह सरस्वतींचा चातुर्मास (अ. १६–१९)

कथा

गुरुभक्तीचा उपदेश (अ. १६)

एक ब्राह्मण अनेक गुरू करून शेवटी निराश झाला होता. श्रीगुरूंनी त्याला सांगितले, "गुरु एकच करावा आणि त्यावर अढळ श्रद्धा ठेवावी." यासाठी त्यांनी धौम्य ऋषींच्या शिष्यांच्या कथा सांगितल्या: शेताचा बांध फुटला तेव्हा स्वतः आडवा झोपलेला आरुणी, उपाशी राहूनही गुरुआज्ञा पाळणारा उपमन्यु, आणि बिद.

मंदबुद्धी ब्राह्मण ज्ञानी झाला (अ. १७)

एक ब्राह्मणपुत्र मंदबुद्धी होता, म्हणून त्याच्या गुरूंनी त्याला हाकलून दिले. अपमानाने खचून तो कृष्णेपलीकडील भुवनेश्वरी देवीच्या मंदिरात गेला. उपवास करूनही प्रसाद मिळेना, तेव्हा त्याने स्वतःची जीभ कापून देवीला अर्पण केली. देवीने स्वप्नात सांगितले, "नदीपलीकडे औदुंबराखाली नृसिंह सरस्वती आहेत, त्यांच्याकडे जा." तो श्रीगुरूंना शरण गेला. त्यांनी मस्तकावर हात ठेवताच तो सर्वशास्त्रपारंगत झाला.

६४ योगिनी (अ. १९)

श्रीगुरू औदुंबराखाली असताना रोज मध्यान्ही कृष्णेतून ६४ योगिनी येत आणि त्यांना आपल्या जलस्थानी नेऊन पूजा करत.

महत्त्व

• श्रीगुरूंनी येथे एक चातुर्मास केला.
• औदुंबर (उंबर) हा दत्तांचा प्रिय वृक्ष आहे. नृसिंहावताराने हिरण्यकश्यपूला मारल्यानंतर नखांचा दाह उंबराने शांत झाला, म्हणून उंबराला कल्पवृक्षासमान मानले जाते.
• विद्याप्राप्ती आणि बुद्धिवृद्धीसाठी भक्त येथे येतात.

कथा व शिकवण

दर्शनीय स्थळे

• श्री नृसिंह सरस्वती मंदिर व विमल पादुका
• भुवनेश्वरी देवी, भिलवडी (नदीपलीकडे)
• ब्रह्मानंद स्वामी मठ