गाणगापूर, कर्नाटक
ॐImage coming soon
▶Video coming soon
स्थान: अफजलपूर तालुका, कलबुर्गी (गुलबर्गा) जिल्हा | संबंध: श्री नृसिंह सरस्वतींचे सुमारे २३–२४ वर्षे वास्तव्य; गुरुचरित्र अ. २२–५१
प्रमुख कथा
| अध्याय | कथा |
|---|---|
| २२ | गरीब ब्राह्मणाच्या वांझ, म्हाताऱ्या म्हशीला दूध आले. या वार्तेने श्रीगुरू प्रसिद्ध झाले. |
| २३ | ब्रह्मराक्षसाचा उद्धार झाला. गाणगापूरचा राजा पालखी घेऊन आला आणि त्याने मठ बांधला. |
| २४ | निंदक त्रिविक्रम भारतींना (कुमसी) विश्वरूप दर्शन झाले. |
| २५–२९ | गर्विष्ठ ब्राह्मणांचे आव्हान; मातंगाच्या मुखी वेद; भस्म महिमा. |
| ३०–३२ | मृत पतीला जीवनदान; पतिव्रता धर्माचा उपदेश. |
| ३८ | भास्कर ब्राह्मणाच्या थोड्या शिध्यातून ४००० लोकांना भोजन. |
| ३९ | ६० वर्षांच्या गंगेला संतती (अश्वत्थ सेवा). |
| ४० | कुष्ठरोगी नरहरी; सुकलेल्या औदुंबर काष्ठाला पालवी. |
| ४३ | विणकर तंतुकाला क्षणात श्रीशैल दर्शन. |
| ४६ | दिवाळीत एकाच वेळी सात ठिकाणी उपस्थिती. |
| ४७ | शेतकऱ्याने कापलेल्या जोंधळ्याला शंभरपट पीक. |
| ४८ | बहीण रत्नाईचा कुष्ठरोग अष्टतीर्थ स्नानाने दूर झाला. |
| ५० | बिदरच्या बादशहाची व्याधी दूर झाली. |
कथा व शिकवण
| कथा | शिकवण |
|---|---|
| वांझ म्हशीला दूध (अ. २२) | दारिद्र्यातही अतिथीला "नाही" म्हणू नये. जे आहे ते अर्पण करणाऱ्याला कृपा भरभरून मिळते. |
| ब्रह्मराक्षसाचा उद्धार; राजाने मठ बांधला (अ. २३) | कोणताही जीव उद्धारापलीकडे नसतो. सत्ता असणाऱ्यांनी ती सत्पुरुषांच्या सेवेत लावली तर समाज घडतो. |
| त्रिविक्रम भारतींचा गर्व विश्वरूप दर्शनाने गळाला (अ. २४) | बाह्य रूपावरून संतांची निंदा करू नये. पांडित्याचा अहंकार ज्ञानाला आड येतो. |
| मातंगाच्या मुखी वेद; गर्विष्ठ ब्राह्मणांना शाप (अ. २७) | विद्या जन्माने नव्हे, कृपेने आणि पात्रतेने येते. विद्येचा गर्व पतनाला कारण ठरतो. |
| मृत पतीला जीवनदान (अ. ३०–३२) | शोकात धैर्य आणि श्रद्धा सोडू नये. देहाची अनित्यता समजली की दुःख हलके होते. |
| भास्कराच्या थोड्या शिध्यातून ४००० जणांना भोजन (अ. ३८) | कमी असले तरी वाटण्याची इच्छा ठेवा. गुरुकृपा असलेल्या घरी अन्न कमी पडत नाही. |
| ६० वर्षांच्या गंगेला संतती (अ. ३९) | "आता उशीर झाला" असे म्हणू नये. निष्ठेने केलेली सेवा अशक्य वाटणारेही घडवते. |
| सुकलेल्या काष्ठाला पालवी, नरहरी रोगमुक्त (अ. ४०) | लोक हसले तरी गुरुआज्ञा सोडू नये. संशयाशिवाय केलेली उपासना फळते. |
| तंतुकाला क्षणात श्रीशैल दर्शन (अ. ४३) | गुरुसेवा हेच तीर्थ. जो गुरूंजवळ राहतो त्याला तीर्थ स्वतःहून येऊन मिळते. |
| दिवाळीत एकाच वेळी सात ठिकाणी (अ. ४६) | गुरु सर्वव्यापी आहेत. प्रत्येक भक्ताला "गुरु माझेच" असे वाटणे हीच कृपा. |
| कापलेल्या जोंधळ्याला शंभरपट पीक (अ. ४७) | जसा भाव तसे फळ. तात्कालिक नुकसान दिसले तरी गुरुवचनावर विश्वास ठेवावा. |
| रत्नाईचा कुष्ठरोग तीर्थस्नानाने दूर (अ. ४८) | कर्माचे फळ गुरूंच्या बहिणीलाही भोगावे लागते. नाते नव्हे, कर्म आणि उपासना निर्णायक ठरतात. |
| बिदरच्या बादशहाची व्याधी दूर (अ. ५०) | गुरुकृपा धर्म-जातीपलीकडे आहे. दिलेला वर गुरु जन्मांतरीही विसरत नाहीत. |
महत्त्व
- गुरुचरित्रातील बहुतांश चमत्कार येथे घडले. हे दत्तसंप्रदायाचे मुख्य पीठ आहे.
- कर्दळीवनाला जाताना श्रीगुरूंनी अभिवचन दिले की ते गाणगापुरात सदैव वास करतील: स्नान संगमात, अनुष्ठान अश्वत्थाखाली आणि भिक्षा गावात.
- पिशाच्चबाधा, असाध्य व्याधी आणि संततीसाठी भक्त येथे सेवा-अनुष्ठान करतात. येथे पाच घरी माधुकरी मागण्याची प्रथा आहे.
- भीमा-अमरजा संगम आणि अष्टतीर्थे (षट्कूल, नरसिंह, भागीरथी, पापविनाशी, कोटी, रुद्रपाद, चक्र, मन्मथ) येथे आहेत.
दर्शनीय स्थळे
- निर्गुण मठ – निर्गुण पादुका (मुख्य मंदिर)
- संगम व अश्वत्थ वृक्ष
- अष्टतीर्थे
- कल्लेश्वर मंदिर
- भस्माचा डोंगर